طراحی مدرسه البرز پلخوابی، رامین پورکیوان

معمار: رامین پورکیوان

محل اجرا:  استان البرز، جاده کرج – چالوس، گچسر، جاده پیست اسکی دیزین، روستای ولایت‌رود

تیم‌طراحی: شاهین آفرین، هدیه برومند، مرضیه رضازاده، هانیه محمدی، سینا علوی، صدف رحمانی

نظارت پروژه:  مهیار مدنی

تاریخ شروع و اتمام طراحی: 1401

تاریخ شروع و اتمام اجرا: 1404

مساحت/ زیربنا: 1600 مترمربع

عملکرد: آموزشی/ فرهنگی

مدیر اجرایی پروژه: رامین پورکیوان

کارفرما: جناب آقای اایزد حسن پلخوابی

متریال های اصلی: سنگ گرانیت قله بر تیشه، آجر بهمنی، ورق گالوانیزه

عکاسی: محمدحسین حمزه‌ لویی

مبانی نظری پروژه طراحی مدرسه البرز پلخوابی

در نزدیکی جاده چالوس و در مسیر منتهی به پیست بین‌ المللی اسکی دیزین، مدرسه‌ ای قدیمی در ورودی روستای ولایت‌ رود قرار داشت که به دلیل فرسودگی و کمبود فضاهای آموزشی، نیازمند بازسازی و طراحی مجدد بود. هدف پروژه تنها جایگزینی یک ساختمان آموزشی نبود، بلکه خلق فضایی بود که بتواند علاوه بر پاسخگویی به نیازهای آموزشی کودکان، به عنوان هسته‌ای اجتماعی و فرهنگی برای روستا نیز عمل کند.

در بسیاری از روستاهای ایران، روابط خانوادگی و فعالیت‌های جمعی همچنان بخش مهمی از زندگی روزمره را تشکیل می‌دهند. بر همین اساس، مدرسه به عنوان فضایی چندمنظوره طراحی شد تا پس از ساعات آموزشی نیز مورد استفاده ساکنان روستا قرار گیرد. بخشی از فضاها می‌توانند به کتابخانه، کارگاه‌های آموزشی، فعالیت‌های فرهنگی و گردهمایی‌های محلی اختصاص یابند و محوطه مدرسه نیز بستری برای تعامل و حضور خانواده‌ها باشد. بدین ترتیب، مدرسه از یک فضای صرفاً آموزشی به محرکی برای توسعه اجتماعی و فرهنگی روستا تبدیل می‌شود.

اقلیم سرد و کوهستانی منطقه، یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده طرح بوده است. این منطقه تنها در حدود چهار ماه از سال آب‌وهوایی معتدل دارد و در بیشتر ایام سال با سرمای شدید و بارش برف مواجه است. این شرایط موجب شکل‌گیری حجمی فشرده و کم‌اتلاف شد که فضاها را از درون به بیرون گسترش می‌دهد و مصرف انرژی را کاهش می‌دهد. با این حال، از آنجا که پروژه برای کودکان طراحی شده است، بنا نباید به حجمی صلب و بسته تبدیل می‌شد. بنابراین تلاش شد ضمن حفظ فشردگی، کیفیت‌های فضایی متنوع، نور طبیعی و حس پویایی در تمام بخش‌های مدرسه ایجاد شود.

طراحی مدرسه البرز پلخوابی به عنوان بخشی از فرآیند آموزش در نظر گرفته شده است. همان‌گونه که معلم، خانواده و شیوه آموزش در یادگیری کودکان نقش دارند، فضای فیزیکی مدرسه نیز می‌تواند به عاملی فعال در رشد ذهنی، اجتماعی و خلاقیت دانش‌آموزان تبدیل شود. به همین دلیل، طراحی پروژه بر پایه ایجاد فضاهایی متنوع، انعطاف‌پذیر و الهام‌بخش شکل گرفته است.

از نظر سازماندهی فضایی، پروژه نه بر اساس یک حیاط کاملاً باز و نه یک حیاط مرکزی بسته طراحی شده است. در عوض، فضایی میانی میان داخل و خارج ایجاد شده که نقش واسطه‌ای میان محیط آموزشی و طبیعت پیرامون را بر عهده دارد. این فضا که به صورت آتریوم در بخش شمالی و در امتداد ورودی اصلی قرار گرفته، در روزهای سرد محل تجمع دانش‌آموزان و ساکنان روستا بوده و ارتباطی تدریجی میان فضای باز، ایوان و فضاهای داخلی برقرار می‌کند.

فرم معماری از دو دیوار سنگی موازی شکل گرفته است. این دیوارها ضمن کنترل تابش شرق و غرب، با روزنه‌های نامنظم خود امکان تهویه طبیعی و عبور بادهای غالب را فراهم می‌کنند. این بازشوهای کوچک علاوه بر کنترل نور، کیفیتی بازیگوشانه به پوسته بنا می‌بخشند؛ کیفیتی که حس کنجکاوی، کشف و تعامل را در کودکان تقویت می‌کند و از صلبیت حجم می‌کاهد. صفحات شمالی و جنوبی نیز با قاب‌بندی چشم‌انداز کوهستان و دره، ارتباط بصری مستمری میان فضای آموزشی و طبیعت پیرامون برقرار می‌کنند. در نهایت، سقف شیب‌دار پروژه این مجموعه را یکپارچه کرده و الگوی روزنه‌های پوسته را در قالب نورگیرهای سقفی ادامه می‌دهد.

در این پروژه، آموزش تنها به فضای کلاس محدود نمی‌شود. بازی به عنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای یادگیری، بخش جدایی‌ناپذیر فرآیند آموزش در نظر گرفته شده است. به همین منظور، در محوطه مدرسه مجموعه‌ای از بازی‌های آموزشی طراحی شده که مفاهیمی همچون ریاضیات، نجوم، جغرافیا و اعداد را در قالب تجربه، حرکت و تعامل به کودکان آموزش می‌دهند. حضور در فضای باز، ارتباط مستقیم با طبیعت و فعالیت‌های گروهی، علاوه بر تقویت سلامت جسمی و روانی، فرآیند یادگیری را به تجربه‌ای پویا، لذت‌بخش و ماندگار تبدیل می‌کند.

در ادامه خط معمار شما را به دید نسایر تصاویر طراحی مدرسه البرز پلخوابی دعوت می نماید.

پلان ها، دیاگرام، سکشن و غیره.

تحریریه خط معمار

منبع: دفترمعماری رامین پورکیوان