طراحی رستوران و تالار پذیرایی دا، دفتر معماری تموز

طراحی و اجرا : دفتر معماری تموز (هومن تهمتن‌ زاده، مرجان بنائی، حسین صلواتی‌خوشقلب)

همکاران اجرا : امین تهمتن‌ زاده، مهدی براتی، بهنام یوسفی، مهران خلیلی، فرهاد قربانی، احمد سرایلو

همکاران طراحی فاز دو : محمد محتشمی‌ کیا، ایما میرزاعلیخانی، رزا مومنی، منصور نقدی، آرش کابلیان

سازه : بهرنگ بنی‌آدم

تاسیسات الکتریکی : سعید اصفهانی، فرهاد لطفی‌شکیب

تاسیسات مکانیکی : حامد محسنیان، علیرضا قره‌باغی، محمود نعمت‌خواه

گرافیک محیطی : دفتر سبک / محمد هژبری، هدی شریفیان

گرافیک : هادی کوهی‌حبیبی، پریا شهبازی

عکس : محمد هژبری، دید استودیو

مقدمه پروژه طراحی رستوران و تالار پذیرایی دا

بندر ماهشهر در استان خوزستان واقع شده و دارای آب و هوای گرم و مرطوب است.

اهمیت صنعتی
ماهشهر یکی از قطب‌های اصلی صنعت پتروشیمی در استان خوزستان و تنها نقطه استراتژیک در بخش پتروشیمی کشور محسوب می‌شود. منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر پس از عسلویه دومین پایگاه مهم پتروشیمی در ایران است.

خور
ماهشهر یکی از معدود شهرهای ایران است که خور (ورود آب دریا به خشکی) دارد.

فرهنگ، امکانات گردشگری و رفاهی

ساکنان ماهشهر فارس‌، عرب ‌و لر هستند. به دلیل اهمیت صنعتی و اقتصادی، ماهشهر میزبان بسیاری از بازدیدکنندگان و تجار خارجی است، با این‌حال امکانات تفریحی و گردشگری بسیار محدودی دارد.

بستر

ایران کشوری با تاریخ طولانی و اقتصادی ناکارآمد است. اقتصاد این کشور به فروش نفت و گاز وابسته است، با این حال زیرساخت‌های قابل توجهی در بخش‌های خدمات، صنعت و کشاورزی دارد که نادیده گرفته شده‌اند، در حالی که این بخش‌ها توان بالقوه‌ای برای تقویت اقتصاد کشور دارند.

نتیجه‌گیری

ماهشهر شهری با تاریخ طولانی که در سفرنامه ناصرخسرو به‌عنوان یک مرکز تجاری با بازاری بزرگ یاد شده و با بصره مقایسه شده‌است. یکی از معدود مناطق ایران است که دلفین‌ دارد ، موضوعی که حتی بسیاری از ساکنان محلی نیز از آن بی‌خبرند، درحالی که این موضوع پتانسیل بالایی برای گردشگری دارد. این شهر پدیده طبیعی به نام «خور» دارد که این نیز ظرفیت زیادی برای توسعه گردشگری دارد. مردم این شهر در گذشته ماهیگیری میکردند، اما امروز ماهشهر به نسخه‌ای کوچکتر از ایران تبدیل شده که اقتصاد آن وابسته به صنایع پتروشیمی است. این وابستگی بر ذهنیت مردم نیز تأثیر گذاشته است، به طوری که تمرکز بسیاری به دنبال اشتغال در شرکت‌های پتروشیمی است و این موضوع منجر به افزایش نرخ بیکاری و کاهش سطح کارآفرینی شده است. فاضلاب صنعتی کنترل نشده است و تنش بین صنعت و مردم افزایش یافته که نتیجه آن کاهش حضور مردم در مناطق صنعتی و افت کیفیت فضاهای شهری بوده است. مردم تحت سلطه صنایع منفعل شده‌اند، اما همچنان به شدت نگران شهر خود هستند. از سوی دیگر، گردشگران و تاجران که به این شهر سفر می‌کنند، آن را فاقد امکانات مناسب و فضاهای با کیفیت می‌بینند. با این حال، هر دو گروه مردم محلی و صنعت پررونق پتروشیمی برای آینده بهتر ماهشهر ضروری هستند و باید با یکدیگر تعامل کنند تا شرایط این شهر بهبود یابد. فضاهای شهری، بازارها و اسکله‌ها از کیفیت پایینی برخوردارند، پدیده‌های طبیعی و سواحل کم‌توجه واقع شده‌اند. مناطق مسکونی ویلایی قدیمی فضای سبز کمی دارند اما از کیفیت نسبی بهتری برخوردارند. در مقابل، مجتمع‌های پتروشیمی بسیار پرزرق‌وبرق‌ هستند و مورد توجه بسیارند.
این‌ها پرسش‌هایی را مطرح مطرح می‌کنند:
تا چه حد معماری می‌تواند آبادانی و توسعه را رقم بزند؟
آیا معماری می‌تواند تعامل بین این دو منطقه را ایجاد کند؟ می‌تواند این بیابان را به یک نشان زنده تبدیل کند؟
آیا می‌تواند بستری برای به اشتراک گذاشتن نگرانی‌های مشترک مردم، مانند خورهای نادیده گرفته شده و پتانسیل گردشگری‌اش و تمرکز بر سایر دارایی‌های شهر باشد؟
آیا معماری می‌تواند میانجی باشد؟
پروژه در بخشی توسعه‌ نیافته از شهر، بین ماهشهر قدیم و منطقه مسکونی معروف به «منطقه صنعتی» واقع شده است. جهت‌گیری ساختمان، دو فضای مثلثی در گوشه‌های شمال شرقی و جنوب غربی سایت ایجاد کرده است. لبه جنوبی زمین به ورودی اصلی و همچنین پارکینگ خصوصی اختصاص یافته، در حالی که لبه شمالی شامل باغ-رستوران است که زندگی شبانه پرجنب‌وجوشی در فضای باز فراهم می‌کند.
فضاهای سبز، تهویه طبیعی و بهبود کیفیت فضایی فضاهای داخلی و خارجی
برای ادغام ساختمان با محوطه و ایجاد شفافیت، مفهوم طراحی بر پایه نوارهای عمود از شمال به جنوب شکل گرفته است. فضاهای خالی که در تقاطع‌ها به‌وجود آمده‌اند، اجازه ورود نور خورشید و گردش طبیعی هوا را فراهم کرده و فضاهای سبز داخلی در مرکز ساختمان ایجاد می‌کنند. حجم ساختمان به گونه‌ای طراحی شده است که بیشترین سطوح صلب در نماهای اصلی قرار داشته باشند (تا نماها تا حد زیادی مات باقی بمانند) و بازشوها در عقب‌نشینی‌ها تعبیه شوند تا از تابش مستقیم نور خورشید جلوگیری شود.
– در شهری که صنعت به‌صورت گسترده‌ای در حال توسعه است و دارای آب‌وهوای گرم و مرطوب و طبیعتی غیرخودکفا می‌باشد، مسائل مرتبط با فضاهای باز و نیمه‌باز، تهویه، کیفیت فضایی و ایجاد فضاهای سبز اهمیت بیشتری پیدا کرده و به چالش‌های بزرگتری تبدیل شده‌اند، به‌ویژه که به سمت راه‌حل‌های مصنوعی پیش می‌روند. بوی نامطبوع مواد شیمیایی در فصول خاص بسیار آزاردهنده است و این مسئله را می‌توان با گسترش فضاهای سبز و پوشش گیاهی بهبود بخشید.
– این پروژه با ارائه حداکثر فضاهای باز و نیمه‌باز، گیاهان، ایجاد مناطق سبز و استفاده از تهویه طبیعی تا حد ممکن، به طور جدی به این فرایند کمک می‌کند.
– سایت پروژه به دو بخش اصلی تقسیم شد. بخش شرقی زمین شامل ساختمان که به دلیل دسترسی آسان به خیابان‌های اصلی در این قسمت قرار گرفته است، در حالی که پارکینگ که به عنوان زمین جایگزین برای ساخت احتمالی یک ساختمان تجاری در آینده در نظر گرفته شده، در بخش غربی قرار دارد. به همین ترتیب، ساختمان به صورت شرقی-غربی طراحی شده و رو به شمال است.
– اهداف اصلی تیم طراحی شامل یکپارچه‌سازی فضاهای داخلی و خارجی، جهت‌گیری حجم ساختمان، تهویه طبیعی هوا و نور، کنترل تابش مستقیم خورشید و ایجاد فضای سبز بود.
تورم اقتصادی
در شهرهای کوچک، توسعه‌های شهری معمولاً از پایتخت پیروی می‌کند. اکثر ساخت‌وسازهای غیرصنعتی در ماهشهر از سنگ‌های گران‌قیمت استفاده کرده‌اند. به‌عنوان یک جایگزین مقرون‌به‌صرفه، از گچ و رنگ برای فضاهای داخلی و از سیمان و رنگ برای بخش‌های خارجی استفاده شده است. طراحی به گونه‌ای انجام شده که تا حد ممکن سطوح نمایان باشند، که نه تنها اقتصادی‌تر است بلکه نگهداری آن‌ها نیز آسان‌تر بوده و با شخصیت صنعتی شهر هماهنگ است. با توجه به ترجیحات کارفرما و تلاش تیم معماری برای حفظ سقف‌های نمایان، طراحی نهایی شامل تیرهای چوبی به جای سقف‌های کاذب شده است. این پروژه با هدف تکمیل توسط کارگران محلی و با تکیه بر دانش مهندسی مدیر پروژه انجام شد. پس از تورم شدید سال ۱۳۹۲، پروژه ناگزیر از کاهش هزینه بود، بدین ترتیب، گروه طراحی برآن شد  به طراحی دیتیل های دست ساز و سپس ساخت آن ها اقدام کند. طراحی و ساخت پنجره های بدون فریم از جمله این تجهیزات می باشد که باعث صرفه جویی چند صد میلیونی در پروژه شد. در مرحله چیدمان و طراحی داخلی نیز بخش زیادی از مبلمان توسط تیم طراحی، طراحی و ساخته شد.
عملکرد
خواسته کارفرما یک مجتمع شامل رستوران، سالن‌های پذیرایی مجزا برای زنان و مردان و یک آشپزخانه صنعتی با ظرفیت سرو ۲۵۰۰ پرس غذا در روز بود.ساختمان دارای سه بخش اصلی است:
–طراحی ستوران و کافی شاپ که شامل رستوران‌ های عمومی و VIP به همراه کافه که در دو طبقه در سمت شرق قرار دارند.
-سالن‌های پذیرایی مردانه و زنانه که در دو طبقه در سمت غرب قرار گرفته‌اند.
-آشپزخانه صنعتی که در قلب ساختمان در دو طبقه و یک نیم‌طبقه قرار دارد، هر کدام با ورودی‌های جداگانه. یکی از چالش‌های این پروژه طراحی آشپزخانه صنعتی بود که با همکاری تیم طراحی و یک کارشناس صنعت غذا حل شد. برای این کار، تمام عملکردهای اساسی بر اساس منوی پیشنهادی و ظرفیت آشپزخانه، فضاهای مورد نیاز و تناسبات آنها تعریف شد. همچنین، جریان حرکت و ارتباطات عمودی و افقی فضاها و تجهیزات در نظر گرفته شد. در طول پروژه، از تیم طراحی خواسته شد که ظرفیت خروجی آشپزخانه را به ۴۰۰۰ پرس غذا در روز افزایش دهند. برای پاسخگویی به این نیازها، ساختمان بر اساس الگوی موجود در لبه شمالی گسترش یافت و یک نیم‌طبقه بین طبقه همکف و طبقه اول اضافه شد تا انبار مواد غذایی، اتاق رختکن، فضای غذاخوری کارکنان، لباسشویی و نانوایی را در خود جای دهد. بدین ترتیب، آشپزخانه بزرگ با مساحت ۱۰۰۰ مترمربع قادر به خدمت‌رسانی به تمامی بخش‌ها خواهد بود.یکی از چالش‌های دیگر طراحی آشپزخانه صنعتی بود که با همکاری تیم طراحی و کارشناس صنایع غذایی حل شد. برای این منظور، تمام عملکردهای اساسی بر اساس منوی پیشنهادی و ظرفیت آشپزخانه، فضاهای مورد نیاز و تناسبات آنها تعیین شد و همچنین جریان حرکت و ارتباطات عمودی و افقی فضاها و تجهیزات در نظر گرفته شد. «دا» در گویش لری به معنای «مادر» است. این پروژه، مانند مادری که غذا به مردم می‌رساند، به ایجاد فضایی شهری که به مردم تعلق دارد، پرداخته است. این فضا به عنوان یک پل ارتباطی بین دو بخش جداشده شهر عمل می‌کند و حضور مردم و تعامل آن‌ها با شهر و شرکت‌های پتروشیمی و چالش‌های آن‌ها را تقویت می‌کند. با توجه به پذیرشی که از سوی هر دو طرف کسب کرده است، پروژه به عنوان یک واسطه عمل می‌کند. دا هر شب میزبان حدود ۵۰۰ مهمان است و به طور میانگین ۲۰۰۰ وعده غذای بیرون‌بر را به شهر ارائه می‌دهد.به این ترتیب، فضاهایی مانند تالار و رستوران دا می‌توانند به طور قابل توجهی به بهبود کیفیت زندگی ساکنان شهر کمک کنند. در حال حاضر، علاوه بر فعالیت‌های عادی خود، مجموعه میزبان رویدادهای فرهنگی و هنری متنوعی مانند رونمایی از کتاب‌های نویسندگان ماهشهر، کارگاه‌های عکاسی، جلسات نقاشی و غیره نیز هست. دا از صبح تا پاسی از شب فعال است، در طول روز بیشتر خدمات آن به شرکت‌های پتروشیمی در قالب غذاهای بیرون‌بر و در شب پذیرایی از مهمانان در فضای فیزیکی است. این امر به زندگی شبانه پرجنب‌وجوش‌تر، به ویژه با توجه به دمای منطقه، منجر شده و همچنین به افزایش امنیت کلی منطقه کمک کرده است. پروژه جدید طراحی رستوران و تالار پذیرایی دا به نام مرکز خرید دا به تازگی توسط کارفرمایان به ما واگذار شده است. در طرح جامع جدید شهر، منطقه اطراف پروژه دا برای مرکز درمانی، پارک و چندین فضای سبز تعیین شده است. این امر برای ما و پروژه طراحی رستوران و تالار پذیرایی دا بسیار خوشایند است، زیرا بخشی کوچک از تسهیل این توسعه مثبت و امیدوارکننده بودیم.

در ادامه خط معمار شما را به دیدن سایر تصاویر طراحی رستوران و تالار پذیرایی دا دعوت می نماید.

پلان ها، دیاگرام، سکشن و غیره طراحی رستوران و تالار پذیرایی دا.

تحریریه خط معمار

منبع: اقتباسی از دانشنامه هنرمعماری